Frilenserima povećani iznosi normiranih troškova od 1. februara

Rok za prijavu i plaćanje poreza na prihode ostvarene tokom četvrtog kvartala 2025. godine za fizička lica koja rade po osnovu ugovorene naknade od autorskih i srodnih prava, kao i za one koji prihod ostvaruju kroz ugovorenu naknadu za izvršen rad, a porez plaćaju putem samooporezivanja, ističe u petak, 30. januara.

Ova obaveza odnosi se pre svega na frilensere, odnosno na veliki broj građana koji rade van klasičnog radnog odnosa, često za domaće i strane klijente, a svoje prihode prijavljuju samostalno.

Kako je ranije saopštila Poreska uprava, prijava poreza i podnošenje poreske prijave na obrascu PP OPO-K obavlja se elektronskim putem, i to preko portala ePorezi, ali i preko portala Frilenseri.

Za sve koji se prvi put susreću sa ovom procedurom, na raspolaganju je i detaljno korisničko uputstvo za popunjavanje poreske prijave o obračunatom porezu samooporezivanjem i pripadajućim doprinosima na kvartalno ostvarene prihode. Uputstvo je dostupno na sajtu Poreske uprave, kao i na portalu Frilenseri, gde se mogu pronaći i dodatne tehničke i praktične smernice.

Osim samog roka, frilensere očekuju i izmene koje stupaju na snagu od 1. februara, a odnose se na prijavu prihoda i plaćanje poreza za prvi kvartal 2026. godine.

Prema Zakonu o porezu na dohodak građana, objavljeni su novi, usklađeni dinarski iznosi normiranih troškova, koji važe za tekuću godinu. Ove promene imaju direktan uticaj na iznos poreza i doprinosa koje frilenseri plaćaju.

Poreska savetnica Gordana Aritonović navodi da kada je reč o načinu oporezivanja, frilenserima su i dalje na raspolaganju dva modela, između kojih mogu da biraju u zavisnosti od visine prihoda i ličnih okolnosti.

Prvi model podrazumeva normirani trošak u iznosu od 110.647 dinara, što predstavlja povećanje u odnosu na dosadašnjih 107.738 dinara. Ovaj iznos se odbija od ukupnog bruto prihoda ostvarenog u kvartalu, a na preostali deo se obračunava porez.

Prema ovom modelu, poreska stopa iznosi 20 odsto, dok se doprinosi za penzijsko i invalidsko osiguranje plaćaju po stopi od 24 procenta. Doprinos za zdravstveno osiguranje iznosi 10,3 odsto, osim u slučajevima kada je frilenser već osiguran po drugom osnovu, na primer kao zaposleni kod drugog poslodavca ili na osnovu međunarodnog sporazuma.

Posebno je važno istaći da, ukoliko frilenser u toku jednog kvartala ostvari prihod do visine normiranih troškova, odnosno do 110.647 dinara, neće imati obavezu plaćanja poreza, jer se smatra da je celokupan prihod pokriven priznatim troškovima. Međutim, obaveza plaćanja doprinosa i dalje postoji, u skladu sa propisima, što znači da čak i u slučaju oslobađanja od poreza, frilenseri moraju da vode računa o doprinosima za socijalno osiguranje.

Drugi model oporezivanja donosi nešto drugačiju računicu. U ovom slučaju normirani troškovi su povećani sa 64.979 na 66.733 dinara, uz dodatni procentualni iznos normiranih troškova u visini od 34 odsto bruto prihoda ostvarenog u kvartalu. Ova kombinacija fiksnog i procentualnog troška omogućava veću fleksibilnost, posebno za one sa višim primanjima. Na osnovicu dobijenu nakon odbitka normiranih troškova obračunava se porez po stopi od deset odsto, što je znatno niže u odnosu na prvi model.

Kada je reč o doprinosima, u drugom modelu doprinos za penzijsko i invalidsko osiguranje iznosi 24 procenta i njegova uplata je obavezna. Osnovica za obračun PIO doprinosa ne može biti niža od trostrukog iznosa najniže mesečne osnovice doprinosa. Takođe, doprinos za zdravstveno osiguranje, kao i u prvom modelu, iznosi 10,3 odsto, ali se plaća samo ukoliko frilenser nije osiguran po nekom drugom osnovu.

Prema savetima poreznika izbor između ova dva modela često zavisi od strukture prihoda, stabilnosti angažmana i ličnih planova frilensera.

Oni sa manjim i povremenim prihodima češće se opredeljuju za prvi model, jer im omogućava da do određenog iznosa budu oslobođeni poreza, dok oni sa većim i stabilnijim primanjima neretko biraju drugi model, zbog niže poreske stope i povoljnijeg odnosa između ukupnih obaveza i ostvarenog prihoda.