Sve takse ubuduće u jedinstvenom registru – država uvodi evidenciju neporeskih  prihoda

Vlada Srbije donela je Nacrt uredbe o vođenju i funkcionisanju Jedinstvene evidencije neporeskih prihoda, dokument koji bi trebalo da uvede red u sistem taksi, naknada i drugih dažbina koje građani i privreda plaćaju mimo poreza.

Glavni deo uredbe odnosi se na uspostavljanje posebnog elektronskog modula u okviru Registra administrativnih postupaka.

Taj modul predstavlja Jedinstvenu evidenciju neporeskih prihoda, zamišljenu kao centralno mesto na kojem će se nalaziti podaci o svim taksama, naknadama i drugim neporeskim prihodima koje propisuju i naplaćuju državni organi, organi autonomne pokrajine, lokalne samouprave, posebne organizacije, kao i imaoci javnih ovlašćenja.

Pored toga, evidentiraju se i naknade za korišćenje javnih dobara, kao i druge naknade predviđene zakonima i podzakonskim aktima. Treću grupu čine ostali neporeski prihodi koji se naplaćuju u okviru administrativnih postupaka.

Osim samih finansijskih obaveza, sistem sadrži i podatke o korisnicima, kao i analitičke alate koji omogućavaju izveštavanje prema različitim kriterijumima – po vrsti prihoda, statusu pojedinačne evidencije, nazivu propisa ili drugom zadatom parametru. Predviđeni su i veb-servisi i tehnički mehanizmi koji omogućavaju razmenu podataka sa Registrom, njegovim portalom, sistemima za elektronsko plaćanje, informacionim sistemom Uprave za trezor i Nacionalnim spoljnotrgovinskim jedinstvenim šalterom.

Svi podaci organizovani su kroz pojedinačne evidencije, i to po propisima. Za svaki propis koji predstavlja pravni osnov za naplatu određene takse, naknade ili drugog neporeskog prihoda, uspostavlja se posebna evidencija.

Upis, izmena i brisanje podataka vrše se elektronski, putem posebnog modula Registra, popunjavanjem predviđenih polja.

Uredbom je previđeno postojanje superadministratora evidencije, kojeg ovlašćuje nadležni organ za vođenje Registra. On upravlja korisničkim nalozima, otvara naloge administratorima pojedinačnih evidencija, formira nove evidencije i unosi osnovne podatke o njima – naziv, pravni osnov i nadležni organ.

Na nižem nivou je administrator pojedinačne evidencije. To lice upravljaće konkretnom evidencijom. Treću kategoriju čine ovlašćena lica za unos koja tehnički sprovode unos, izmene i brisanja podataka o taksama, naknadama i drugim neporeskim prihodima u okviru evidencije za koju su zadužena.

Za svaku evidenciju navodi se vrsta neporeskog prihoda – da li je reč o taksi ili naknadi – kao i naziv organa odgovornog za administriranje i unos podataka. Unose se i kontakt podaci administratora i ovlašćenih lica, datum aktivacije evidencije, datum početka primene propisa, kao i datum poslednje izmene podataka.

Posebno je važna oznaka potpunosti evidencije. Ona može imati status „u izradi“, „na odobrenju“ ili „potpuna“. Samo evidencije sa oznakom „potpuna“ mogu biti aktivirane i vidljive u Registru, što znači da se njihovi podaci mogu povezivati sa administrativnim postupcima, servisima za elektronsko plaćanje i objavljivati na javno dostupnom portalu Registra.

Nova pravila o vođenju Jedinstvene evidencije neporeskih prihoda precizno razrađuju šta tačno mora da stoji iza svake takse, naknade ili druge dažbine koju građani i privreda plaćaju državi. Član 7 uredbe ide u detalje i praktično propisuje „ličnu kartu” svakog neporeskog prihoda – od njegovog identifikacionog broja do podataka koji će se automatski pojaviti na uplatnici.

Svaka pojedinačna evidencija sadrži tri grupe podataka: opšte informacije o neporeskom prihodu, elemente za obračun njegovog iznosa i podatke potrebne za kreiranje uplatnice.

Kada je reč o opštim podacima, sistem svakom nametu dodeljuje automatski generisan identifikacioni broj. Taj broj nije nasumičan – on u sebi sadrži oznaku nadležnog organa, redni broj evidencije tog organa i redni broj konkretnog neporeskog prihoda. Na taj način svaki iznos koji građani plaćaju dobija precizno mesto u sistemu.

Posebno važna stavka odnosi se na način utvrđivanja visine takse, naknade ili drugog neporeskog prihoda. Ako se ukupan iznos određuje u nekom drugom informacionom sistemu, u evidenciju se unosi i veza ka tom eksternom sistemu. Takođe se navodi da li je za dobijanje instrukcija za plaćanje neophodno prethodno pokrenuti postupak pred nadležnim organom – što je slučaj kada se visina obaveze utvrđuje posebnim aktom u toku postupka.

Drugu grupu čine podaci za obračun iznosa. U sistemu se jasno označava da li visina obaveze, eventualno umanjenje ili oslobađanje od plaćanja zavisi od različitih parametara. Ukoliko iznos nije promenljiv, unosi se konkretna suma koja se plaća. Ako, međutim, zavisi od određenih faktora, tada se definišu naziv i tip parametara, kao i formula za obračun takse ili naknade. Ti podaci biće vidljivi i krajnjem korisniku na formi, kako bi mogao da razume kako je došao do konačnog iznosa.

Predviđena je i mogućnost unošenja napomene o neporeskom prihodu, koja se prikazuje korisniku.

Treću celinu čine podaci potrebni za kreiranje analitičke uplatnice, bilo da je reč o jednom ili više neporeskih prihoda. U evidenciju se unose primalac, adresa primaoca, svrha plaćanja, broj računa, poziv na broj (kada je primenljivo), kao i iznos za uplatu. Ovi podaci mogu se, jednom korisničkom radnjom, proslediti informaciono-komunikacionom sistemu za elektronsko plaćanje, koji potom priprema nalog za uplatu.