Drugi osumnjičeni za sabotažu Severnog toka uhapšen u Hrvatskoj

Nemački tužioci obezbedili su hapšenje druge osobe u istrazi o sabotaži gasovoda Severni tok 1 i Severni tok 2, koji su u septembru 2022. teško oštećeni eksplozijama u Baltičkom moru. Hrvatska policija je u sredu, na zahtev Nemačke, uhapsila ukrajinskog državljanina Vladimira Z. u Puli, saopštilo je nemačko Savezno državno tužilaštvo.

Vladimir Z. je, prema navodima nemačkih istražitelja, bio deo grupe koja je izvela napad na gasovode u blizini danskog ostrva Bornholm. Osumnjičeni je obučeni ronilac i navodno je učestvovao u zaronima koji su bili neophodni za postavljanje eksploziva. Grupa je, prema istrazi, iz Rostoka krenula jedrilicom koju je iznajmila od nemačke kompanije, pri čemu je za iznajmljivanje korišćena falsifikovana identifikaciona dokumentacija.

Ovo je drugo hapšenje ukrajinskog državljanina u okviru nemačke istrage. Prošle godine je u Italiji uhapšen Sergej K., koji je potom izručen Nemačkoj i protiv kojeg su kasnije podignute optužnice povezane sa sabotažom. Hapšenja predstavljaju do sada najkonkretniji napredak nemačkih istražitelja u nastojanju da utvrde ko je organizovao i izveo napad koji je izazvao jednu od najvećih energetskih i geopolitičkih kontroverzi u Evropi poslednjih godina.

O poreklu napada dugo su kružile brojne teorije i međusobne optužbe. Rusija je za eksplozije optuživala SAD, Ukrajinu i Poljsku, nazivajući ih „korisnicima“ napada, dok su zapadne zemlje odbacivale ruske tvrdnje. Nemačka istraga sada se fokusira na konkretnu grupu ljudi za koju tužilaštvo tvrdi da je imala operativnu ulogu u postavljanju eksploziva.

Značaj sabotaže proizlazi i iz strateške uloge koju je Severni tok imao u evropskom energetskom sistemu. Severni tok 1 bio je glavna ruta za isporuku ruskog gasa Nemačkoj pre početka ruske invazije na Ukrajinu, dok je Severni tok 2 bio završen, ali nikada nije pušten u komercijalni rad. Godine 2021, poslednje pune godine pre rata, Severni tok 1 je prevezao više od trećine ukupnog ruskog izvoza gasa u Evropu.

Uništenje cevovoda praktično je trajno promenilo energetsku infrastrukturu između Rusije i Evropske unije. Napad se dogodio u trenutku kada je Evropa već bila suočena sa snažnim smanjenjem ruskih isporuka gasa i naglim rastom cena energije, zbog čega je istraga o odgovornima dobila ne samo krivičnopravni već i izrazit geopolitički značaj.