Kako se oporezuje prenos nekretnine sa privrednog društva na fizičko lice?

U jednom od mišljenja ministarstva finansija objašnejno je kako se oporezuje prenos nepokretnosti privrednog društva na fizičko lice, i to na primeru razvoda braka. Naime, kada se nakon razvoda utvrdi da jedan od supružnika ima pravo na deo imovine privrednog društva koje je registrovano na drugog supružnika, namirenje tog udela prenosom nekretnina sa firme na bivšeg supružnika može imati poreske posledice.

Prema mišljenju nadležnih poreskih organa, takav prenos može predstavljati prihod od kapitala koji se oporezuje porezom na dohodak građana, dok se porez na prenos apsolutnih prava plaća ako konkretan promet nije oporezovan PDV-om.

U konkretnom slučaju, pravosnažnom sudskom presudom nakon razvoda braka utvrđeno je da bivša supruga ima pravo na 15 odsto imovine privrednog društva čiji je jedini registrovani osnivač njen bivši suprug. Umesto da postane suvlasnica društva i da se njen udeo registruje u Agenciji za privredne registre, odlučeno je da joj se pripadajući deo namiri izdvajanjem određenih nepokretnosti iz imovine firme.

Takav način podele imovine otvara pitanje poreskog tretmana prenosa nekretnina, i to sa stanovišta Zakona o porezu na dohodak građana i Zakona o porezima na imovinu. Poreski savetnik Jovan Pavlović kaže da, prema Zakonu o porezu na dohodak građana, fizička lica plaćaju porez na prihode ostvarene iz različitih izvora, osim onih koji su zakonom izuzeti od oporezivanja ili oslobođeni poreza.

„Prihodom se smatraju primanja ostvarena u novcu, u naturi, činjenjem ili na drugi način“, objašnjava Pavlović.

Zakon o porezu na dohodak građana propisuje da se prihodom od kapitala smatra i uzimanje imovine privrednog društva, odnosno korišćenje njegovih usluga, kada vlasnik društva tu imovinu koristi za privatne potrebe i ličnu potrošnju. Poreski obveznik po ovom osnovu je fizičko lice koje ostvaruje takav prihod.

„U opisanom slučaju, prenos nekretnina sa privrednog društva na bivšu suprugu, kojoj je sudskom presudom utvrđen udeo od 15 odsto u imovini društva, smatra se uzimanjem imovine firme za privatne potrebe. Razlog je to što se njeno pravo ne namiruje prenosom udela u društvu, već izdvajanjem i prenosom konkretnih nepokretnosti iz imovine pravnog lica na nju kao fizičko lice“, navodi poreski savetnik.

Zbog toga se ovakvo sticanje nekretnina tretira kao prihod od kapitala i podleže porezu na dohodak građana. Pri tome, činjenica da se imovina prenosi radi namirenja udela stečenog tokom braka ne menja poreski tretman samog prenosa sa privrednog društva na fizičko lice.

Takođe, zakon predviđa poseban tretman kapitalnih dobitaka kod prenosa prava, udela i hartija od vrednosti između razvedenih supružnika, kada je takav prenos neposredno povezan sa razvodom braka. U tim slučajevima razlika nastala prenosom ne smatra se kapitalnim dobitkom, odnosno gubitkom. To znači da se, kada se pravo ili udeo prenosi neposredno između bivših supružnika radi uređenja imovinskih odnosa nakon razvoda, ne plaća porez na kapitalni dobitak po tom osnovu.

„Međutim, ovo pravilo ne znači da su svi prenosi imovine povezani sa razvodom automatski oslobođeni poreza“, ističe naš sagovornik.

U konkretnom slučaju, bivši suprug, kao jedini registrovani osnivač privrednog društva, nije obveznik poreza na prihod od kapitala po osnovu prenosa nekretnina. Obaveza društva da izdvoji i prenese nepokretnosti na bivšu suprugu proizlazi iz pravosnažne i izvršne sudske presude kojom je utvrđeno njeno pravo na deo imovine stečene tokom braka.

Pored poreza na dohodak građana, potrebno je razmotriti i obavezu plaćanja poreza na prenos apsolutnih prava.

„Prema Zakonu o porezima na imovinu, ovaj porez plaća se kod prenosa prava svojine na nepokretnostima uz naknadu. Oporezivim prenosom smatra se i sticanje prava svojine na osnovu pravosnažne sudske odluke ili drugog pojedinačnog akta nadležnog organa“, kaže Pavlović.

Od poreza na prenos apsolutnih prava izuzeti su prenosi, odnosno sticanja prava na koja se plaća porez na dodatu vrednost, u skladu sa zakonom kojim se uređuje PDV.

Kod prenosa prava svojine na nepokretnosti na osnovu sudske odluke, poreski obveznik je lice koje stiče to pravo. Prema tome, kada privredno društvo na osnovu pravosnažne i izvršne presude prenese nekretnine na bivšu suprugu radi namirenja njenog utvrđenog udela, ona je obveznik poreza na prenos apsolutnih prava, ukoliko na taj prenos nije potrebno platiti PDV.

„Pritom, važno je razlikovati imovinu privrednog društva od udela u samom društvu. Prema Zakonu o privrednim društvima, ulozi koje osnivači unesu u društvo postaju imovina tog pravnog lica. Ako supružnici tokom braka u privredno društvo ulože nepokretnost, pravo svojine na njoj prelazi na društvo, dok se prava ulagača ostvaruju kroz udeo u društvu“, pojašnjava propise naš sagovornik.

Zbog toga se u slučaju kada je nekretnina već postala imovina privrednog društva ne može smatrati da bivši supružnici neposredno dele tu nekretninu kao zajedničku bračnu imovinu. Predmet njihovog imovinskog odnosa jeste udeo stečen po osnovu ulaganja u društvo, a ne pravo svojine na nepokretnosti koja pripada pravnom licu.

Upravo zbog te razlike, na prenos nekretnina sa privrednog društva na bivšu suprugu ne može se primeniti poresko oslobođenje koje se odnosi na podelu imovine zajednički stečene tokom braka. Iako se prenos obavlja radi uređenja imovinskih odnosa nakon razvoda, nepokretnosti koje se prenose pripadaju privrednom društvu, a ne neposredno bivšim supružnicima.

Prema tome, kada se udeo jednog supružnika u imovini privrednog društva, utvrđen sudskom presudom, namiruje prenosom nepokretnosti sa društva na tog supružnika, takav prenos može biti oporezovan kao prihod od kapitala, dok se porez na prenos apsolutnih prava plaća ako na konkretan prenos nije obračunat PDV.

Sa stanovišta poreza na dobit pravnih lica, prenos nepokretnosti sa privrednog društva na bivšeg supružnika, na osnovu pravosnažne sudske presude kojom je utvrđen njegov udeo u zajedničkoj imovini stečenoj tokom braka, ne utiče na visinu oporezive dobiti društva.

Prema mišljenju nadležnih organa, ovakva transakcija ne predstavlja promet dobara, isplatu dobiti niti rashod poslovanja, već posledicu sudski utvrđenog prava fizičkog lica na deo imovine privrednog društva.

Zbog toga se prenos u poslovnim knjigama evidentira kao smanjenje imovine i istovremeno smanjenje kapitala, u visini knjigovodstvene vrednosti prenetih nepokretnosti. Imovina se isknjižava po toj vrednosti, bez priznavanja rashoda i bez uticaja na poslovni rezultat.

Shodno tome, ovim prenosom ne nastaje prihod niti rashod koji bi uticao na utvrđivanje oporezive dobiti privrednog društva.