Nova pravila za otkup poljoprivrednih proizvoda – Cena i količina moraće unapred da budu definisani

Novi Pravilnik o osnovnim elementima ugovora između poljoprivrednih proizvođača i prerađivača ili otkupljivača, koji je donelo Ministarstvo poljoprivrede, šumarstva i vodoprivrede, uvodi obavezna pravila za ugovore o otkupu žitarica, voća, povrća, mesa, pčelinjih i drugih poljoprivrednih proizvoda.

Poljoprivredni proizvođači i otkupljivači ubuduće će morati preciznije da definišu međusobne odnose, uključujući cenu, količinu, kvalitet i uslove isporuke.

Reč je o nastavku uređivanja tržišta poljoprivrednih proizvoda, nakon što su nedavno propisana obavezna pravila za ugovore u sektoru mleka i mlečnih proizvoda. Novi pravilnik sada prvi put detaljnije uređuje ugovorne odnosi u većem delu sektora poljoprivrede.

Proizvođači, otkupljivači i prerađivači ubuduće će morati detaljnije da uređuju međusobne odnose prilikom otkupa poljoprivrednih proizvoda, jer novi pravilnik propisuje obavezne elemente pisanih ugovora između ugovornih strana.

Ugovor mora da sadrži podatke o ugovornim stranama, predmet ugovora, količinu i dinamiku isporuke, cenu, rokove i način plaćanja, mesto i način isporuke, odgovornost za količinu i kvalitet proizvoda, pravila u slučaju više sile, trajanje ugovora i način njegovog zaključenja.

Izuzetak je predviđen za proizvođače koji svoje proizvode isporučuju zadruzi ili proizvođačkoj organizaciji čiji su članovi. U tom slučaju, međusobni odnosi mogu biti uređeni osnivačkim aktom ili zadružnim pravilima, umesto posebnim ugovorom, pod uslovom da oni sadrže sve obavezne elemente propisane pravilnikom i da su proizvođači sa njima upoznati.

Isto važi i kada proizvođač sa prerađivačem ili otkupljivačem ima zaključen ugovor o zajedničkoj proizvodnji. Sa druge strane, ugovor o skladištenju poljoprivrednih proizvoda neće se smatrati zamenom za ugovor o otkupu.

Nova pravila za formiranje otkupnih cena

Posebna pažnja u novom pravilniku posvećena je načinu određivanja cene. Ona može biti fiksna, promenljiva ili kombinovana, u zavisnosti od ugovorenih uslova.

Fiksna cena utvrđuje se kao novčani iznos po jedinici mere, dok promenljiva cena mora biti zasnovana na unapred definisanoj formuli i objektivnim, proverljivim kriterijumima koji su jasno navedeni u ugovoru i odražavaju tržišne uslove, obim isporuke i kvalitet proizvoda.

Pravilnik predviđa i mogućnost ugovaranja kombinovane cene, koja se sastoji od fiksnog i promenljivog dela. Način obračuna konačne cene poljoprivrednog proizvoda mora biti formulisan tako da ugovorne strane u svakom trenutku mogu da utvrde iznos bez dodatnog sporazuma.

Ugovorom će morati jasno da budu odvojene količine proizvoda koje se plaćaju po različitim cenama, uključujući proizvode iz organske proizvodnje ili druge posebne kategorije, za koje se posebno određuju cene ili način obračuna.

Precizniji rokovi plaćanja

Kada je reč o rokovima i načinu plaćanju, otkupljivač ili prerađivač dužan je da isporučene proizvode plati u ugovorenom roku. U skladu sa Zakonom o trgovačkim praksama za određene vrste proizvoda, kvarljivi poljoprivredni i prehrambeni proizvodi moraju biti plaćeni u roku do 30 dana, dok je za ostale proizvode rok plaćanja do 60 dana, odnosno u skladu sa ugovorom i zakonom.

Ugovorom se mogu predvideti i posebni mehanizmi za proveru isporučenih količina i kvaliteta, kao i način usklađivanja obračuna između ugovornih strana.

Isporuka poljoprivrednih proizvoda obavaljaće se na ugovorenom mestu uz prisustvo ovlašćenih predstavnika obe strane. Svaka isporuka moraće da bude potvrđena zapisnikom koji sadrži podatke o količini, kvalitetu, datumu i vremenu isporuke.

Proizvođač je odgovoran za ugovoreni kvalitet i količinu proizvoda, dok se kontrola obavlja prilikom primopredaje, u skladu sa propisima o tržišnim standardima i kvalitetu.

Pravilnik uređuje i postupanje u slučaju više sile. Ugovorne strane neće snositi odgovornost za neispunjenje obaveza usled okolnosti koje su van njihove kontrole, koje nisu mogle da predvide ili spreče, ali će morati bez odlaganja o tome da obaveste drugu stranu i svoje obaveze izvrše u razumnom produženom roku.

Ako zbog više sile izvršenje ugovora postane trajno nemoguće, svaka strana ima pravo da raskine ugovor.

Što se tiče trajanja ugovora, oni će se zaključivati na određeno vreme, koje ne može biti kraće od šest meseci, ili na neodređeno vreme. Pored klasične pisane forme, pravilnik omogućava i zaključivanje ugovora elektronskim putem, uz pouzdanu identifikaciju ugovornih strana i upotrebu elektronskog potpisa.