Na jednu ugašenu firmu i do sedam novih: U kom od najvećih srpskih gradova se najbolje posluje?

Ako biste pitali ko je skloniji preduzetništvu – Beograđani ili Novosađani – većina bi verovatno bez razmišljanja rekla Beograđani. Ipak, podaci govore suprotno. Novi Sad beleži skoro 14 novoosnovanih firmi na hiljadu stanovnika godišnje, dok Beograd ostaje na 11,5. Niš, pak, krije drugačiju priču – ovo je grad u kome broj novih firmi raste svake godine, ali u kome su likvidacije (ugašena preduzeća) u 2025. skočile za 65 posto. Tri grada, tri različita modela.

Uporedni podaci o stečajevima i likvidacijama u Beogradu, Novom Sadu i Nišu jasno ukazuju na velike razlike u intenzitetu, strukturi i dinamici gašenja preduzeća, ali i na određene zajedničke obrasce koji se ponavljaju u svim sredinama.

Broj ugašenih i novoosnovanih preduzeća u tri najveća grada u periodu od 2023. do 2025. godine ukazuje na različite obrasce poslovne dinamike, koji postaju još uočljiviji kada se stave u odnos sa brojem stanovnika ovih gradova.

Finansijski podaci koje nam je ustupila bonitetna kuća CompanyWall na prvi pogled izdvajaju Beograd kao ubedljivo najveće poslovno središte, po apsolutnim brojevima. Sa 1.682.720 stanovnika, glavni grad beleži višestruko veći broj i likvidacija i novoosnovanih firmi u odnosu na Novi Sad (372.136 stanovnika) i Niš (250.648 stanovnika).

Međutim, tek relativni pokazatelji, po glavi stanovnika, otkrivaju dublje razlike u intenzitetu i stabilnosti poslovanja.

Kada je reč o broju ugašenih firmi, Beograd beleži konstantno visok nivo, ali uz blagi pad tokom posmatranog perioda. Sa 3.978 likvidacija u 2023. godini broj je smanjen na 3.908 u 2024, a zatim značajnije na 3.655 u 2025. godini.

Iako je apsolutni pad vidljiv, relativno posmatrano, to i dalje znači oko 2,17 likvidacija na 1.000 stanovnika u 2025. godini.

Novi Sad pokazuje drugačiji obrazac: nakon 752 likvidacije u 2023. godini dolazi do pada na 654 u 2024, da bi u 2025. godini broj ponovo blago porastao na 667. Kada se ovi podaci uporede sa brojem stanovnika, dolazi se do oko 1,79 likvidacija na 1.000 stanovnika u 2025, što je niže nego u Beogradu.

Niš, s druge strane, beleži izražen rast likvidacija u poslednjoj godini. Nakon 224 u 2023. i 189 u 2024, broj naglo raste na 311 u 2025. godini. U odnosu na broj stanovnika, to iznosi približno 1,24 likvidacije na 1.000 stanovnika, što je i dalje najniži nivo među tri grada, uprkos naglom rastu.

Kada se analiziraju novoosnovana preduzeća, Beograd ponovo dominira u apsolutnim brojevima, ali uz primetne oscilacije. Nakon 19.663 novoosnovane firme u 2023. godini, broj raste na 20.681 u 2024, da bi u 2025. pao na 19.289.

U relativnim okvirima, to znači oko 11,46 novih firmi na 1.000 stanovnika u 2025. godini.

Novi Sad pokazuje stabilniji trend. Broj novoosnovanih firmi raste sa 5.316 u 2023. na 5.367 u 2024, a zatim blago opada na 5.162 u 2025. godini. U odnosu na broj stanovnika, Novi Sad beleži oko 13,87 novih firmi na 1.000 stanovnika u 2025, što ga svrstava na prvo mesto po intenzitetu poslovne aktivnosti.

Niš beleži kontinuiran rast tokom sve tri godine – sa 2.055 u 2023. na 2.277 u 2024. i 2.409 u 2025. godini. Kada se to posmatra po broju stanovnika, dolazi se do oko 9,61 novih firmi na 1.000 stanovnika u 2025, što je najmanje među posmatranim gradovima, ali uz jasan uzlazni trend.

Upoređivanjem odnosa između novoosnovanih firmi i likvidacija dobija se dodatna dimenzija analize. U Beogradu je u 2025. godini na jednu likvidaciju dolazilo oko 5,28 novih firmi, što ukazuje na snažnu, ali i turbulentnu poslovnu dinamiku.

Novi Sad beleži znatno povoljniji odnos – oko 7,74 novoosnovane firme na jednu likvidaciju. Niš se nalazi između, sa odnosom od oko 7,75, ali uz napomenu da rast likvidacija u 2025. godini može ukazivati na početak promena u tom balansu.

Kada se svi pokazatelji objedine, izdvajaju se tri različita modela. Beograd ima najveći obim poslovne aktivnosti, ali i najviši relativni nivo gašenja firmi. Novi Sad pokazuje najviši intenzitet osnivanja firmi u odnosu na broj stanovnika i relativno umeren nivo likvidacija.

Niš, iako najmanji po obimu, beleži najdinamičniji rast u osnivanju firmi, ali i nagli skok likvidacija u poslednjoj godini.

Ovakvi odnosi ukazuju na to da veličina tržišta nije jedini faktor koji određuje poslovnu vitalnost, već da lokalni uslovi, struktura privrede i tempo razvoja igraju podjednako važnu ulogu u oblikovanju ukupnih trendova.

Kada se uporedi struktura gašenja, u sva tri grada dominiraju iste delatnosti. Nespecijalizovana trgovina na veliko pojavljuje se kao vodeći sektor i kod likvidacija i kod stečajeva – u Beogradu sa 465 likvidacija i 54 stečaja, a u Novom Sadu sa 80 likvidacija i 13 stečajeva.

Građevinarstvo i konsultantske usluge takođe su među najzastupljenijima u oba grada, dok se IT sektor i ugostiteljstvo posebno izdvajaju po broju ugašenih firmi.