Kako tražiti povrat preplaćenih PIO doprinosa?

Pravo na povrat više plaćenih doprinosa za penzijsko i invalidsko osiguranje i zdravstveno osiguranje ne podleže zastarelosti, navodi se u najnovijem mišljenju Ministarstva finansija.

Zakon o doprinosima za obavezno socijalno osiguranje uređuje, između ostalog, obveznike doprinosa, osnovice i stope, način obračuna i plaćanja, kao i druga pitanja važna za utvrđivanje i izmirivanje ovih obaveza.

Posebno je uređena situacija kada su doprinosi plaćeni na osnovicu koja je veća od najviše godišnje osnovice za određenu kalendarsku godinu. Obveznik koji je sam uplatio doprinose, odnosno za koga su oni plaćeni u njegovo ime i za njegov račun, u tom slučaju ima pravo na povraćaj iznosa koji je plaćen preko propisane najviše godišnje osnovice.

O ovom pravu odlučuje Poreska uprava, i to na osnovu zahteva obveznika podnetog na propisanom obrascu. Uslovi i procedura za ostvarivanje povraćaja dodatno su uređeni Pravilnikom o uslovima, postupku i načinu za povraćaj više plaćenog doprinosa za obavezno socijalno osiguranje.

Kod poreskih obaveza, međutim, važe drugačija pravila o zastarelosti. Zakon o poreskom postupku i poreskoj administraciji propisuje da poreski obveznik ima pravo na povraćaj više ili pogrešno plaćenog poreza, odnosno sporednih poreskih davanja, kao i na povraćaj kada je to predviđeno drugim poreskim zakonom.

Pravo na povraćaj, poreski kredit, refakciju i refundaciju, kao i na namirenje dospelih obaveza putem preknjižavanja, po pravilu zastareva za pet godina. Rok počinje da teče od prvog dana naredne godine u kojoj je obveznik stekao pravo na povraćaj ili neko od navedenih prava.

Po isteku tog roka Poreska uprava, po službenoj dužnosti, donosi rešenje kojim utvrđuje prestanak prava na povraćaj, poreski kredit ili namirenje dospelih obaveza putem preknjižavanja zbog zastarelosti.

Međutim, zakon iz ovog režima izričito izuzima doprinose za obavezno penzijsko i invalidsko osiguranje i doprinose za obavezno zdravstveno osiguranje. Na ove doprinose ne primenjuju se odredbe kojima je uređena zastarelost prava na utvrđivanje, naplatu i povraćaj, kao ni pravila o preknjižavanju.

Za ostale poreske obaveze zakon predviđa i krajnji rok od deset godina. Pravo na utvrđivanje, naplatu, povraćaj, poreski kredit, refakciju, refundaciju i namirenje dospelih obaveza putem preknjižavanja u principu zastareva nakon deset godina od isteka godine u kojoj je porez trebalo utvrditi ili naplatiti, odnosno u kojoj je nastala preplata.

Ipak, kada je reč o doprinosima za penzijsko i invalidsko i zdravstveno osiguranje, ovo pravilo se ne primenjuje.

Ministarstvo finansija zato u svom mišljenju navodi da pravo na povraćaj više plaćenog iznosa doprinosa, ostvareno na osnovu člana 66. Zakona o doprinosima za obavezno socijalno osiguranje, ne zastareva.