EK tužila Mađarsku zbog MOL-ove arbitraže pred američkim sudom

Evropska komisija pokrenula je tužbu protiv Mađarske, jer je MOL arbitražu protiv Hrvatske vodio na američkom sudu. Sporno je i to što je kompanija iz jedne zemlje članice tužila drugu zemlju članicu izvan evropskog pravnog okvira.

To je bio i argument hrvatskih žalbi na arbitražu, koje su sve redom odbijene.

Sudija iz američkog okruga Kolumbija, Amir H. Ali, početkom maja presudio je da Republika Hrvatska mora da isplati čak 286 miliona evra mađarskoj naftnoj kompaniji MOL, zbog kršenja Ugovora o energetskoj povelji u vezi sa MOL-ovim ulaganjem u INA-Industriju Nafte, piše SEEbiz.

Reagovao je tako na žalbu Hrvatske na istovetnu presudu koju je doneo krajem prošle godine sa istim objašnjenjem. Poslednja poseta mađarske delegacije Zagrebu, na kojoj su, između ostalih, učestvovali i ministri privrede dveju zemalja, nije mogla da prođe ni bez rasprave o snabdevanju Mađarske naftom i gasom, kao i o saradnji MOL-a sa Janafom.

Poseta se dogodila, očigledno, u indikativnom trenutku. Iako o tome nije bilo reči, bar ne pred javnošću, Večernji list piše da Evropska komisija želi da zaustavi naplatu odštete MOL-u.

Naime, EK je podnela tužbu protiv Mađarske, tvrdeći da je morala da zaustavi MOL da vodi arbitražu protiv Hrvatske na američkom sudu, jer evropsko pravo ne dozvoljava da kompanija iz jedne države članice vodi takvu vrstu investicione arbitraže protiv druge države članice.

Iako MOL nije klasična državna kompanija, EK je tretira na taj način ne samo zbog vlasničkog udela, već i zbog stvarnog uticaja države u toj kompaniji. Evropsko pravo zabranjuje takve EU investicione sporove, što u SAD nije sporno.

Upravo su odredbe evropskog prava bile istaknute u hrvatskim žalbama na odluke američkog suda. Međutim, sudija Ali postupao je u skladu sa pravnim okvirom koji mu je poznat, a to je američki, zbog čega takve argumente nije ni uzimao u obzir.

Sada se ipak pojavio novi pravni element koji bi Hrvatskoj trebalo da ide na ruku. Ako EK uspe da dokaže nepoštenu arbitražu pred Opštim sudom Evropske unije, MOL bi mogao da ostane bez potraživanja.

Vredi reći da je EK stalno upozoravala Mađarsku da krši evropske propise. Sada direktno povezuje Mađarsku sa MOL-om, bez obzira na to što je premijer Peter Mađar prilikom preuzimanja dužnosti, između ostalog, obećao i razrešenje odnosa između MOL-a i RH, ali i pitanja odštete.