Moguće preseljenje stanovništva zbog rudnika u Boru i Zaječaru  

Agencija za prostorno planiranje i urbanizam Srbije oglasila je rani javni uvid povodom izrade Prostornog plana područja posebne namene rudarsko-metalurškog kompleksa Čukaru Peki i Malka Golaja, kojim se planira dalji razvoj rudarske proizvodnje u Boru i Zaječaru, objavila je danas eKapija.

Dokument će, kako se navodi, biti na javnom uvidu do 3. avgusta, a predviđa izgradnju novog rudnika, nove topionice, prateće infrastrukture, ali i uspostavljanje zona u kojima bi, ukoliko stručne analize pokažu da nije moguće obezbediti bezbedne uslove za život, moglo doći do preseljenja stanovništva.

Plan, čiji je naručilac kompanija Serbia Zijin Copper, obuhvata oko 126 kvadratnih kilometara na teritoriji gradova Bora i Zaječara.

Na području Bora u obuhvatu su cele katastarske opštine Slatina, Metovnica, Donja Bela Reka i Oštrelj, kao i delovi katastarskih opština Šarbanovac i Brestovac, dok su na teritoriji Zaječara obuhvaćeni cela katastarska opština Nikoličevo i deo katastarske opštine Zvezdan.

Plan predviđa razvoj tri ključne celine – podzemnog rudnika Čukaru Peki (Donje ležište), novog rudnika bakra i zlata Malka Golaja kod Zaječara i nove metalurške topionice na području Bora, kao i infrastrukturne koridore koji će povezivati ta postrojenja, piše eKapija.

Navedeno je da je planirani razvoj definisan do 2050. godine, dok je prva faza realizacije predviđena do 2035.

Jedna od novina, kako se navodi, jeste planirana izgradnja nove topionice kapaciteta do 400.000 tona anodnog i katodnog bakra godišnje.

Nova topionica trebalo bi da prerađuje koncentrate iz rudnika Čukaru Peki, budućeg rudnika Malka Golaja, kao i koncentrate kompanije Serbia Zijin Cooper.

U okviru kompleksa planirani su i pogoni za proizvodnju sumporne kiseline, sistemi za prečišćavanje gasova i prateća energetska i komunalna infrastruktura.

Dokument navodi da bi ona bila izgrađena na novoj lokaciji na teritoriji Bora, van postojećeg urbanog jezgra, čime bi se stvorili uslovi za postepeno izmeštanje postojećih topioničkih kapaciteta iz centra grada.

Kao razlozi navode se smanjenje industrijskog opterećenja urbanog područja, unapređenje kvaliteta vazduha i modernizacija metalurške proizvodnje.

Konačna lokacija biće određena kroz nacrt prostornog plana.

Istaknuto je da plan prvi put obuhvata i razvoj rudnika Malka Golaja, administrativno na teritoriji grada Zaječara.

Prema dokumentaciji, nalazište poseduje značajan potencijal bakra i zlata i biće funkcionalno povezano sa rudarskim sistemom Bora i budućom topionicom, a predviđena je izgradnja rudarskih objekata, odlagališta, infrastrukturnih koridora i pratećih sadržaja.

Deo dokumenta tiče se zone neposrednog i posrednog uticaja rudarskih aktivnosti, u kojima će biti, kako se navodi, uspostavljen poseban režim monitoringa zbog mogućeg sleganja zemljišta, uticaja na podzemne vode, vazduh, zemljište, kao i zbog buke i prašine.

Planska rešenja za tu zonu mogu predstavljati osnov za utvrđivanje javnog interesa i rešavanje imovinsko-pravnih odnosa, uključujući i preseljenje stanovništva, ali, kako se navodi, isključivo u slučajevima kada stručne analize i zakonom propisane procedure potvrde da nije moguće obezbediti prihvatljive uslove za život ili bezbednost.

Kako se dodaje, dokument predviđa da u delovima koji budu određeni kao zona „pretežne rudarske namene“ neće biti dozvoljena izgradnja novih objekata, već samo održavanje postojećih do eventualnog preseljenja.

U zonama označenim kao „potencijalna namena“ za sada neće biti ograničenja gradnje, a eventualne izmene režima korišćenja prostora zavisiće od rezultata monitoringa tokom eksploatacije, prenosi eKapija.

Za Donje ležište rudnika Čukaru Peki predviđen je kontinuirani geotehnički monitoring zbog mogućeg sleganja terena.

„Ukoliko analize pokažu da bi eksploatacija mogla da ugrozi deo državnog puta Bor-Zaječar, plan predviđa njegovo preventivno izmeštanje, uz uspostavljanje zaštitnih zona, signalizacije i sistema stalnog praćenja“, piše eKapija.

Nosilac izrade plana je Agencija za prostorno planiranje i urbanizam Srbije, dok je obrađivač planskog dokumenta Institut za arhitekturu i urbanizam Srbije.

Građani, privreda i druge zainteresovane strane primedbe i sugestije na plan mogu dostaviti Agenciji za prostorno planiranje i urbanizam Republike Srbije do 3. avgusta, a one, kako se navodi u dokumentaciji, mogu uticati na konačna planska rešenja.